Od komunikacji do projektowania – jak kształtujemy kompetencje projektantów
W Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie projektowanie wnętrz traktujemy jako proces, który zaczyna się znacznie wcześniej niż praca nad formą, stylem czy funkcją przestrzeni. Jego punktem wyjścia jest człowiek – jego potrzeby, emocje, sposób komunikowania się oraz relacje z innymi.
Dlatego już na pierwszym roku studiów studenci kierunku Projektowanie wnętrz realizują zajęcia z komunikacji interpersonalnej oraz rozwoju kreatywności, które stanowią fundament dalszej edukacji projektowej. To przedmioty przygotowujące do pracy projektanta w realnym świecie – świecie dialogu z klientem, współpracy zespołowej i odpowiedzialnych decyzji projektowych.
Zajęcia te nie ograniczają się wyłącznie do sali dydaktycznej. Są realizowane również w formie wyjazdów studyjnych, m.in. w przestrzeni Design Nature w Sobolach na Podlasiu – miejscu, które sprzyja refleksji, pracy zespołowej i pogłębionemu doświadczeniu relacji.
Komunikacja interpersonalna – punkt wyjścia procesu projektowego
Komunikacja interpersonalna od lat uznawana jest za jedną z kluczowych kompetencji decydujących o powodzeniu działań zawodowych i społecznych. W praktyce projektowej często to nie brak wiedzy technicznej przesądza o niepowodzeniu projektu, lecz trudność w zrozumieniu drugiego człowieka – jego oczekiwań, intencji i stylu funkcjonowania.
Dla projektanta wnętrz umiejętność trafnego rozpoznania potrzeb użytkownika – również tych niewypowiedzianych wprost – stanowi fundament całego procesu projektowego. Pierwsza rozmowa z klientem, interpretacja jego stylu życia, priorytetów i ograniczeń to momenty, w których jakość komunikacji bezpośrednio przekłada się na jakość projektowanej przestrzeni.
Podstawą skutecznej komunikacji jest uważność: słuchanie, obserwacja i umiejętność interpretowania kontekstu. To właśnie te kompetencje studenci rozwijają na zajęciach z komunikacji interpersonalnej, ucząc się, że projektowanie zawsze zaczyna się od relacji.
Design Nature w Sobolach – przestrzeń, w której projektowanie spotyka życie
Istotnym elementem zajęć są wyjazdy studyjne do Design Nature w Sobolach na Podlasiu – inicjatywy stworzonej przez Gosię i Tomka Rygalików, opartej na idei holistycznego, odpowiedzialnego projektowania oraz świadomego „dobrego życia”.
Design Nature działa w przestrzeni dawnego zespołu dworsko-parkowego i pełni funkcję nowoczesnego ośrodka innowacyjno-eksperymentalnego. To miejsce, w którym projektowanie łączy się z naturą, rzemiosłem, uważnością i refleksją nad codziennością. Warunki te sprzyjają zatrzymaniu się, rozmowie i doświadczeniu procesu twórczego w innym rytmie niż ten znany z codziennej pracy akademickiej.
Pierwsze doświadczenia: komunikacja i „bycie razem”
Podczas jednych z wyjazdów studenci realizowali zajęcia skoncentrowane na komunikacji interpersonalnej oraz jakości bycia razem. Praca miała charakter warsztatowy i opierała się na doświadczeniu, refleksji oraz dialogu.
Ważnym elementem tych działań były warsztaty prowadzone przez Gosię Rygalik oraz Ricardo Dutrę z Aalto University w Finlandii. Jego obecność wprowadziła perspektywę projektu badawczego Crafting Pedagogies of Togetherness, poświęconego badaniu „razem-bycia” jako praktyki, którą można świadomie projektować i rozwijać.
Studenci uczestniczyli w działaniach opartych na pracy z ciałem, uważności i sztuce, koncentrujących się na obecności, wrażliwości estetycznej oraz kolektywnej kreatywności. Doświadczenia te pozwalały spojrzeć na projektowanie nie jako indywidualny akt twórczy, lecz jako proces relacyjny – ucieleśniony, zespołowy i osadzony w kontekście społecznym.
Rozwój kreatywności jako kolejny etap kształcenia
Kolejne zajęcia realizowane w Design Nature koncentrowały się na rozwoju kreatywności, stanowiąc naturalne pogłębienie wcześniejszych doświadczeń związanych z komunikacją i współpracą.
Studenci pracowali pod kierunkiem Gosi Rygalik – projektantki o interdyscyplinarnej drodze zawodowej. Jej doświadczenie obejmuje m.in. informatykę, grafikę komputerową, konserwację zabytków, studia na Wydziale Wzornictwa ASP w Warszawie oraz praktykę projektową inspirowaną designem skandynawskim. Ta różnorodność stanowiła dla studentów ważny punkt odniesienia i dowód na to, że myślenie projektowe rozwija się w procesie, a nie w jednym schemacie edukacyjnym.
Zajęcia pokazywały, że kreatywność nie jest jednorazowym „błyskiem”, lecz kompetencją rozwijaną poprzez konsekwentną pracę, eksperymentowanie, prototypowanie i refleksję. Projektowanie traktowane było jako odpowiedzialne działanie na rzecz użytkownika, osadzone w codziennym życiu, a nie wyłącznie w estetycznym geście.
Ludzie i idee stojące za Design Nature
Design Nature współtworzą Gosia i Tomasz Rygalik – projektanci i pedagodzy, którzy od lat łączą praktykę projektową z refleksją społeczną i edukacyjną. Tomasz Rygalik, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, konsekwentnie podkreśla odpowiedzialność projektanta wobec świata, środowiska i użytkownika.
Warto sięgnąć do rozmów i publikacji pogłębiających tę perspektywę, m.in. do wywiadu opublikowanego na łamach Muratorplus, w którym poruszane są kwestie etyki projektowania, granic wzrostu oraz roli projektanta we współczesnym świecie.
Istotnym kontekstem dla działań realizowanych w Sobolach jest również dorobek Ricardo Dutry z Aalto University, badającego projektowanie relacji i wspólnotowości jako kompetencji przyszłości.
Edukacja projektowa oparta na relacjach i doświadczeniu
Zajęcia realizowane w Design Nature w Sobolach są przykładem podejścia dydaktycznego, w którym edukacja projektowa wykracza poza naukę narzędzi i technik. To proces kształtowania postaw, wrażliwości oraz kompetencji społecznych, bez których nie sposób dziś myśleć o odpowiedzialnym projektowaniu.
Dla Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie takie działania stanowią istotny element budowania jakości kształcenia. Pokazują, że projektowanie zaczyna się od uważnej komunikacji, współpracy i bycia razem – a dopiero później przyjmuje formę przestrzeni, przedmiotów i rozwiązań.
Materiały i źródła – warto przeczytać
Osoby i inicjatywy związane z Design Nature w Sobolach od lat podejmują refleksję nad odpowiedzialnością projektowania, rolą relacji w procesie twórczym oraz znaczeniem uważności i zrównoważonego podejścia do designu. Poniższe materiały pozwalają pogłębić kontekst działań realizowanych w ramach zajęć akademickich:
- Design Nature – informacje o idei, miejscu i realizowanych działaniach:https://www.designnature.com/
- Tomasz Rygalik – sylwetka projektanta, pedagoga i profesora ASP w Warszawie:https://pagedmeble.pl/projektanci/tomasz-rygalik/
- Wywiad z Tomaszem Rygalikiem – refleksja nad odpowiedzialnością projektanta i granicami współczesnego designu (Muratorplus):https://architektura.muratorplus.pl/krytyka/najlepsza-rzecza-jaka-projektanci-mogliby-dzis-zrobic-dla-swiata-by-go-dalej-nie-dewastowac-to-calkowite-zaprzestanie-wszelkiej-dzialalnosci-jednak-nie-tedy-wiedzie-droga-aa-Def5-e1iR-tyWR.html